Klinische kenmerken

Mogelijke klinische kenmerken van delirium zijn onder meer:

• in een ziekenhuis
• hypoactieve vorm
  • de meest voorkomende vorm bij ouderen, die vaak onopgemerkt blijft
  • maakt iemand teruggetrokken, stil en slaperig, met bijkomende kenmerken zoals
    • onbewustzijn
    • verminderde alertheid
    • schamele of trage spraak
    • lethargie
    • verminderde/vertraagde bewegingen
    • verminderde eetlust
    • apathie
• hyperactieve vorm
  • maakt iemand rusteloos, geagiteerd, agressief, samen met:
    • toegenomen verwarring
    • hallucinaties (visueel of auditief)/waanideeën
    • slaapstoornissen
    • snel of luid spreken
    • prikkelbaarheid
    • agressiviteit
    • onverdraagzaamheid
    • onwilligheid
    • euforie
    • woede
    • gemakkelijk schrikken
    • afleidbaarheid
• gemengde vorm
  • meest vaak gediagnosticeerde subtype
  • patiënt kan kenmerken van zowel hyper- als hypoactieve vormen vertonen
• in de gemeenschap
  • er wordt een verhoogd risico op delirium waargenomen bij recent ontslagen patiënten die rechtstreeks naar huis worden gestuurd
  • zij kunnen last hebben van - verlies van gedragscontrole, stemmingswisselingen, episodes van openlijke psychose of agitatie
• in een instelling voor langdurige zorg
  • patiënten hebben in deze setting meestal een hypoactieve vorm van delirium
• bij het naderen van de dood
  • in het hospice of de palliatieve zorg hebben patiënten vaak hypoactief delier
  • wordt bij deze terminaal zieke patiënten meestal verkeerd gediagnosticeerd als depressie of ernstige vermoeidheid (1)

NICE heeft een reeks indicatoren voor delirium opgesteld: bij presentatie (2)

• beoordeel bij presentatie mensen die risico lopen op recente (binnen enkele uren of dagen) veranderingen of schommelingen in gedrag. Deze kunnen worden gemeld door de persoon die risico loopt, of door een verzorger of familielid. Wees bijzonder alert op gedrag dat wijst op hypoactief delier (gemarkeerd met *). Deze gedragsveranderingen kunnen van invloed zijn op:
  • cognitieve functies: bijvoorbeeld verminderde concentratie*, trage reacties*, verwarring
  • perceptie: bijvoorbeeld visuele of auditieve hallucinaties
  • fysieke functie: bijvoorbeeld verminderde mobiliteit*, verminderde bewegingsvrijheid*, rusteloosheid, agitatie, veranderingen in eetlust*, slaapstoornissen
  • sociaal gedrag: bijvoorbeeld gebrek aan medewerking bij redelijke verzoeken, terugtrekking* of veranderingen in communicatie, stemming en/of houding

NICE adviseert dat als een van deze gedragsveranderingen aanwezig is, een zorgverlener die is opgeleid en bekwaam is in het diagnosticeren van delirium een klinische beoordeling moet uitvoeren om de diagnose te bevestigen.

Referentie:

1. Kalish VB, Gillham JE, Unwin BK. Delirium bij ouderen: evaluatie en behandeling. Am Fam Physician. 2014;90(3):150-8.
2. NICE. Delirium: preventie, diagnose en behandeling in ziekenhuizen en langdurige zorg. Klinische richtlijn CG103. Gepubliceerd in juli 2010, laatst bijgewerkt in januari 2023