Klok- en padtechniek

Enuresisalarmen zijn de meest effectieve behandeling van nachtelijke enuresis - kinderen hebben 13 keer meer kans op 14 opeenvolgende droge nachten met alarmbehandelingen in vergelijking met placebo's (1).

• De bel- en kompottechniek is een voorbeeld van een enuresisalarm en is een vorm van gedragstherapie die vaak wordt gebruikt om nachtelijke enuresis bij kinderen te behandelen.
• Een kompres wordt onder de lakens gelegd en aangesloten op een alarmsysteem dat afgaat telkens wanneer de urine contact maakt met een sensor. Het doel is om het kind te leren reageren op een volle blaas. Recentere technieken zijn onder andere een sensor die aan het ondergoed van het kind wordt bevestigd en het alarm dat op de pols of de kraag van de pyjama wordt aangesloten.
• Veel ouders klagen dat het alarm iedereen in huis wakker maakt, behalve het enuretische kind. In deze gevallen is het erg belangrijk om ervoor te zorgen dat de ouders het kind volledig wakker maken als het alarm afgaat, anders wordt de cyclus van sensatie en feedback nooit voltooid.
• de respons is goed, ongeveer 70-90%. Ongeveer 20-30% hervalt, maar reageert vaak op retreatment. De gemiddelde duur is 6 maanden; 1 maand voor herbehandeling.

Situaties waarin enuresisalarmering minder succesvol is, zijn onder andere in gezinnen waar de ouders intolerant of ongeïnteresseerd zijn, in gezinnen met psychologische spanningen of sociale onrust, als er ook symptomen overdag zijn, of als er sprake is van ernstige nachtelijke enuresis (1).

Er zijn aanwijzingen dat alarmen effectiever zijn dan droogbedtraining, desmopressine en imipramine (2,3).

Overleren' kan een succesvolle alarmbehandeling aanvullen en terugval helpen verminderen. Na 14 opeenvolgende droge nachten wordt het kind aangemoedigd om extra vocht te drinken om de blaas te 'over-conditioneren'. De alarmbehandeling wordt dan voortgezet totdat weer 14 opeenvolgende droge nachten zijn bereikt (4).

Andere beschikbare alarmen zijn bijvoorbeeld op het lichaam gedragen alarmen (waarbij de kleine sensor aan de broek van het kind wordt bevestigd en het alarm op de pyjama wordt gedragen of op afstand wordt geplaatst) en trilalarmen (4).

NICE stelt dat (5):

• een alarm als eerstelijnsbehandeling moet worden aangeboden aan kinderen en jongeren bij wie bedplassen niet heeft gereageerd op advies over vocht, toiletgang of een geschikt beloningssysteem, tenzij:
  • een clinicus een alarm onwenselijk vindt voor het kind of de jongere of hun ouders en verzorgers of een alarm ongeschikt wordt geacht, in het bijzonder als:
    • bedplassen zeer zelden voorkomt (dat wil zeggen, minder dan 1-2 natte bedden per week)
    • de ouders of verzorgers emotionele problemen hebben met de last van het bedplassen de ouders of
    • verzorgers boosheid, negativiteit of verwijten uiten ten opzichte van het kind of de jongere
  • de reactie op een plaswekker moet na 4 weken worden beoordeeld en de behandeling moet worden voortgezet als het kind of de jongere vroege tekenen van reactie vertoont
    • De behandeling mag alleen worden gestopt als er geen vroege tekenen van respons zijn.
  • de alarmbehandeling moet worden voortgezet bij kinderen en jongeren met bedplassen die tekenen van respons vertonen, totdat minimaal 2 weken ononderbroken droge nachten zijn bereikt
  • als volledige droogheid na 3 maanden nog niet is bereikt, moet worden beoordeeld of de alarmbehandeling moet worden voortgezet. De alarmbehandeling moet alleen worden voortgezet als het bedplassen nog steeds verbetert en het kind of de jongere en de ouders of verzorgers gemotiveerd zijn om door te gaan.
    
    
  • alarmbehandeling moet niet worden uitgesloten als een optie voor bedplassen bij kinderen en jongeren met:
    • symptomen overdag naast bedplassen
    • secundair bedplassen
      
      
  • een plaswekker overwegen voor de behandeling van bedplassen bij kinderen jonger dan 7 jaar, afhankelijk van hun vaardigheid, rijpheid, motivatie en begrip van de plaswekker
  • een alternatief type plaswekker (bijvoorbeeld een trilwekker) overwegen voor de behandeling van bedplassen bij kinderen en jongeren met een gehoorbeperking
    
    
  • Geen reactie op behandeling met de plaswekker
    • Als bedplassen niet reageert op de eerste behandeling met een plaswekker, bied dan
      • combinatiebehandeling met een plaswekker en desmopressine of
      • desmopressine alleen als verder gebruik van een plaswekker niet langer aanvaardbaar is voor het kind of de jongere of hun ouders en verzorgers
    • desmopressine alleen aanbieden aan kinderen en jongeren met bedplassen als er een gedeeltelijke respons is op een combinatie van een plaswekker en desmopressine na een initiële behandeling met een plaswekker.

Referentie:

• (1) Prescriber (2001), 12 (5), 103-8.
• (2) Glazener CM et al. Alarminterventies voor nachtelijke enuresis bij kinderen. Cochrane Database Syst Rev 2003;(2):CD002911.
• (3) Glazener CM et al. Alarm interventions for nocturnal enuresis in children. Cochrane Database Syst Rev 2005;(2):CD002911.
• (4) NZGG (2005) Best practice evidence-based richtlijn: nachtelijk enuresis "bedplassen". Nieuw-Zeelandse Richtlijnen Groep.
• (5) NICE (oktober 2010).Nocturnal enuresis - The management of bedwetting in children and young people.