Laboratoriumtests voor HIV-infectie

De laboratoriumdiagnose van HIV-infectie wordt meestal gesteld op basis van serologie - detectie van HIV-antilichamen, d.w.z. de detectie van HIV-1/2-antilichamen of gelijktijdige detectie van HIV-1/2-antilichamen en HIV-1 p24-antigeen.

• meest gebruikte manier om de diagnose van hiv te stellen
• resultaten worden gerapporteerd als niet-reactief of reactief
• over het algemeen geclassificeerd als
  • eerstelijnstests (soms screeningstests genoemd)
    • kunnen de voorlopige identificatie van reactieve specimens bieden en zouden dus een superieure gevoeligheid moeten hebben, bijv.
      • enzyme linked immunosorbent assay (ELISA)/enzyme immuno assay (EIA) test
      • snelle hiv-tests/controletests (POCT's)
        • er kunnen orale vloeistof- of prikbloedmonsters worden gebruikt
        • resultaten kunnen binnen enkele minuten na afname van het monster worden gegeven
        • specificiteit is lager dan bij laboratoriumtesten
        • alle "reactieve" POCT-testen moeten worden bevestigd met een conventionele bloedtest
      • eenvoudige tests zoals combo-immunoassays en deeltjes- of latexagglutinatietests die de aanwezigheid van hiv-1/2-antilichamen en/of hiv-1 p24-antigeen detecteren.
  • assays uit de tweede of derde lijn (soms aanvullende assays of bevestigingstests genoemd)
    • een combinatie van snelle hiv-tests, eenvoudige tests en EIA's kan worden gebruikt als tweede- en derdelijns tests om een eerste reactief testresultaat te bevestigen.
    • daarnaast zijn lijnimmunoassays (LIA's), gebaseerd op recombinante eiwitten en/of synthetische peptiden waarmee antilichamen tegen specifieke hiv-1- en/of hiv-2-eiwitten kunnen worden gedetecteerd, op grote schaal gebruikt om de hiv-infectie te bevestigen.
      • Lijnimmunoassays hebben in veel settings Western blotting vervangen en dienen een vergelijkbaar doel (1,2).

Daarnaast kan HIV-infectie ook worden vastgesteld door de aanwezigheid van het virus zelf te detecteren.

• aanwezigheid van het virus zelf
  • p24-antigeen
    • combinatietest van de 4e generatie wordt gebruikt om p24-antigeen op te sporen
• aanwezigheid van het genetisch materiaal (DNA PCR, virale belasting)
  • RNA/DNA-polymerasekettingreactietests
    • deze kwantitatieve tests zijn een vorm van Nucleïnezuur Amplificatietest (NAAT)
    • worden niet vaak gebruikt als eerste diagnostische test voor hiv bij volwassenen omdat ze duur zijn en een hoog risico op vals-positieve uitslagen kunnen inhouden als er geen laboratoriuminterpretatie is
    • voorkeurstest van specialisten als primaire hiv-infectie wordt vermoed en de antilichaam/antigeentest negatief is
  • virale belasting
    • worden voornamelijk gebruikt voor het monitoren van antiretrovirale behandeling, maar zijn door veel laboratoria gevalideerd als aanvullende test tijdens de vensterperiode van HIV-infectie (2,3)

Patiënten bij wie meer dan 4 weken geleden een specifiek risico is vastgesteld, moet onmiddellijk een hiv-test van de 4e generatie worden aangeboden zonder 3 maanden (12 weken) te wachten.

• een negatieve test zal HIV-infectie bij de meerderheid van de patiënten uitsluiten
• een aanvullende test moet na 3 maanden (12 weken) aan alle patiënten worden aangeboden om HIV-infectie definitief uit te sluiten
• patiënten met een laag risico kunnen 3 maanden wachten om te voorkomen dat ze de test twee keer moeten doen (4)

Hiv-antistoftests worden gebruikt voor diagnose en screening.

Referentie:

• (1) Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) 2015. Hiv-tests: laboratoriumprestaties en andere operationele kenmerken: snellediagnosetests (gecombineerde detectie van hiv-1/2-antilichamen en discriminerende detectie van hiv-1- en hiv-2-antilichamen): rapport 18.
• (2) Agentschap voor de volksgezondheid van Canada. Humaan immunodeficiëntievirus. Gids voor hiv-screening en -testen.
• (3) De Medical Foundation for AIDS & Sexual Health (MedFASH) 2016. Hiv in de eerstelijnsgezondheidszorg. Een praktische gids voor professionals in de eerstelijnsgezondheidszorg in Europa.
• (4) British HIV Association, British Association for Sexual Health and HIV - British Infection Society 2008. Nationale richtlijnen van het Verenigd Koninkrijk voor hiv-testen 2008.