Management

Bij de eerste aanpak van de aandoening moet aandacht worden besteed aan drie prioriteiten tegelijk:

• het waarborgen van de veiligheid van de patiënt
  • bescherming van de luchtwegen en het voorkomen van aspiratie
  • handhaving van hydratatie en voeding
  • het voorkomen van huidbeschadiging
  • het bieden van veilige mobiliteit en het voorkomen van valpartijen
  • fixatie en bedalarmen moeten worden vermeden, aangezien deze het risico en de duur van de aandoening vergroten
• identificatie van de oorzaak of oorzaken
  • bij mensen bij wie delirium is vastgesteld, de mogelijke onderliggende oorzaak of combinatie van oorzaken identificeren en behandelen
• niet-farmacologische preventie en behandeling
  • zodra de oorzakelijke factoren zijn aangepakt, moet de focus verschuiven naar niet-farmacologische maatregelen het bieden van ondersteunende zorg en het voorkomen van complicaties
  • Er moet een op maat gemaakt, uit meerdere componenten bestaand interventiepakket worden aangeboden door een multidisciplinair team dat is opgeleid en bekwaam is in de preventie van delirium
    • pak cognitieve stoornissen en/of desoriëntatie aan door:
      • zorg voor passende verlichting en duidelijke bewegwijzering; een klok (overweeg een 24-uursklok in de intensive care) en een kalender moeten ook goed zichtbaar zijn voor de persoon die risico loopt
      • met de persoon te praten om hem of haar te heroriënteren door uit te leggen waar hij of zij is, wie hij of zij is en wat uw rol is
      • het introduceren van cognitief stimulerende activiteiten (bijvoorbeeld herinneringen ophalen)
      • regelmatige bezoeken van familie en vrienden faciliteren
    • pak uitdroging en/of constipatie aan door:
      • zorg voor voldoende vochtinname om uitdroging te voorkomen door de persoon aan te moedigen te drinken – overweeg indien nodig subcutane of intraveneuze vloeistoffen aan te bieden
      • indien nodig advies inwinnen bij het beheren van de vochtbalans bij mensen met comorbiditeiten (bijvoorbeeld hartfalen of chronische nierziekte)
    • controleer op hypoxie en optimaliseer de zuurstofsaturatie indien nodig, voor zover klinisch aangewezen
    • pak infecties aan door:
      • op zoek te gaan naar infecties en deze te behandelen
      • het vermijden van onnodige katheterisatie
      • infectiebeheersingsprocedures te implementeren
    • pak immobiliteit of beperkte mobiliteit aan door middel van de volgende maatregelen:
      • mensen aanmoedigen om: snel na de operatie te bewegen te lopen (zorg indien nodig voor geschikte loophulpmiddelen – deze moeten te allen tijde beschikbaar zijn)
      • alle mensen, ook degenen die niet kunnen lopen, aanmoedigen om actieve bewegingsoefeningen te doen
    • pijn aanpakken door:
      • pijn te beoordelen
      • te letten op non-verbale signalen van pijn, met name bij mensen met communicatieproblemen (bijvoorbeeld mensen met een verstandelijke beperking of dementie, of mensen die beademd worden of een tracheostomie hebben)
      • passende pijnbestrijding te starten en te evalueren bij iedereen bij wie pijn wordt vastgesteld of vermoed
    • een medicatiebeoordeling uit te voeren bij mensen die meerdere medicijnen gebruiken, waarbij rekening wordt gehouden met zowel het type als het aantal medicijnen
    • slechte voeding aanpakken
    • sensorische beperkingen aanpakken door:
      • het verhelpen van omkeerbare oorzaken van de beperking, zoals verstopt oorsmeer
      • ervoor zorgen dat mensen die daar behoefte aan hebben, over gehoor- en visuele hulpmiddelen beschikken en deze gebruiken, en dat deze in goede staat verkeren
    • een goed slaappatroon en goede slaaphygiëne bevorderen door:
      • het vermijden van verpleegkundige of medische handelingen tijdens de slaapuren, indien mogelijk
      • medicatierondes zo in te plannen dat de slaap niet wordt verstoord
      • het geluid tijdens de slaapperiodes tot een minimum te beperken (1,2)

Farmacologische behandeling

• als een persoon met delirium in nood verkeert of een risico vormt voor zichzelf of anderen en verbale en non-verbale de-escalatietechnieken niet werken of niet geschikt zijn, overweeg dan om haloperidol voor korte tijd (meestal 1 week of minder) toe te dienen. Begin met de laagst klinisch geschikte dosis en pas deze voorzichtig aan op basis van de symptomen.
• Wees voorzichtig met het gebruik van antipsychotica of gebruik deze helemaal niet bij mensen met aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson of dementie met Lewy-lichaampjes (3)

Referentie:

1. Kalish VB, Gillham JE, Unwin BK. Delirium bij ouderen: evaluatie en behandeling. Am Fam Physician. 2014;90(3):150-8.
2. Inouye SK, Westendorp RG, Saczynski JS. Delirium bij ouderen. Lancet. 2014;383(9920):911-22.
3. NICE. Delirium: preventie, diagnose en behandeling in ziekenhuizen en langdurige zorg. Klinische richtlijn CG103. Gepubliceerd in juli 2010, laatst bijgewerkt in januari 2023