Acute verwardheid

Delirium, een term die is afgeleid van het Latijnse woord ‘delirare’ (van het rechte pad afdwalen), werd meer dan 2500 jaar geleden voor het eerst beschreven. Het is een acuut, wisselend syndroom dat gepaard gaat met een veranderde aandacht, bewustzijn en cognitie, veroorzaakt door een onderliggende aandoening of gebeurtenis bij kwetsbare personen (1,2,3).

• In de praktijk en in de literatuur zijn verschillende andere namen gebruikt om deze aandoening te beschrijven, zoals: veranderde mentale toestand, acute verwardheid, sundowning, encefalopathie en acuut organisch hersensyndroom (3)
• Delirium kan leiden tot: een langer verblijf in het ziekenhuis, een verhoogd risico op dementie en een verhoogde mortaliteit (1,4)

ICD-10-definitie van delirium dat niet wordt veroorzaakt door alcohol en andere psychoactieve stoffen:

“Een etiologisch niet-specifiek organisch cerebraal syndroom dat wordt gekenmerkt door gelijktijdige stoornissen van het bewustzijn en de aandacht, de waarneming, het denken, het geheugen, het psychomotorisch gedrag, de emoties en het slaap-waakritme. De duur is variabel en de ernst varieert van mild tot zeer ernstig” (4).

Delirium kan worden onderverdeeld in drie subtypes:

• hyperactief delier: een subtype van delier dat wordt gekenmerkt door mensen die een verhoogde prikkelbaarheid vertonen en rusteloos, geagiteerd of agressief kunnen zijn
• hypoactief delirium: een subtype van delirium dat wordt gekenmerkt door mensen die zich terugtrekken, stil en slaperig worden
• gemengd
  • hypoactief en gemengd delirium kunnen moeilijker te herkennen zijn (5)

De oorzaak kan in meer dan 90% van de gevallen binnen enkele uren na opname worden vastgesteld en wanneer de onderliggende oorzaak is behandeld, is volledig herstel van de mentale functies de regel. Het niet herkennen van delirium en het niet instellen van de juiste diagnostische routine is dus een ernstige klinische fout.

Het kan moeilijk zijn om onderscheid te maken tussen delirium en dementie en sommige mensen kunnen beide aandoeningen hebben. Als er klinische onzekerheid bestaat over de diagnose, moet de persoon in eerste instantie worden behandeld voor delirium

Referentie:

1. Inouye SK, Westendorp RG, Saczynski JS. Delirium bij ouderen. Lancet. 2014;383(9920):911-22.
2. Slooter AJC. Delirium, wat zegt de naam? Br J Anaesth. 2017;119(2):283-285.
3. Kalish VB, Gillham JE, Unwin BK. Delirium bij ouderen: evaluatie en behandeling. Am Fam Physician. 2014;90(3):150-8.
4. NICE. Delirium: preventie, diagnose en behandeling in ziekenhuizen en langdurige zorg. Klinische richtlijn CG103. Gepubliceerd in juli 2010, laatst bijgewerkt in januari 2023
5. Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Internationale classificatie van ziekten (ICD-10)